Haagse Beiaardboeken

Haags Beiaardboek 3

Carillonmuziek luistert al eeuwenlang historische hoogtepunten op. Zo ook nu nog. Woensdag 27 november 2013 werd in Den Haag een bundel carillonmuziek gepresenteerd ter gelegenheid van de viering van 200 jaar Koninkrijk der Nederlanden. Alle actieve beiaardiers van Nederland hebben een exemplaar gekregen. Deze dag echter klonk de muziek voor het eerst live.

In de bundel zijn dertien muziekstukken opgenomen die in de periode rond 1813 zijn geschreven of gespeeld. De Haagse beiaardier Gijsbert Kok maakte de selectie voor de bundel. Prof. dr. S. Groenveld, oud-voorzitter van de Stichting Carillon Den Haag, overhandigde de bundel "Laat ons juichen, Batavieren! Muziek voor stadhouder en koning, ca. 1760-1820" woensdag in Den Haag officieel aan A. Th. B. Bijleveld-Schouten, voorzitter van het Nationaal Comité 200 jaar Koninkrijk. Bijleveld sprak de wens uit dat na 30 november op carillons door heel het land uit de bundel - te bestellen via de Stichting Carillon Den Haag - zal worden gespeeld. De muziek klonk voor het eerst van de toren van de Grote Kerk in Den Haag.

De bundel sluit aan bij een respectabele traditie, zei beiaardier Kok gisteren. „Al 500 jaar klinkt carillonmuziek over Nederlands steden."

De selectie van de muziek was een klus. „Er zijn geen stapels carillonmuziek beschikbaar. Sterker nog, er is bijna niets. Er werd veel geïmproviseerd op kerkliederen en bekende liedjes en marsen. Vaak gaat het om korte stukjes of transcripties. Er werd bijvoorbeeld pianomuziek gebruikt." De bundel is met enkele aanpassingen ook voor piano bruikbaar.

In de roerige tijd rond 1813 was het carillon ook een middel voor politieke boodschappen, licht drs. Heleen van der Weel -stadsbeiaardier van Den Haag van 1972 tot 2012- toe. „Stadsklokkenspelers sloten aan bij wat in de samenleving speelde. Bij de installatie van stadhouder Willem IV in 1747 klonk extra klokkenspel, melden bronnen. Hetzelfde gebeurde in 1787 bij de terugkeer van Willem V."

Over wat er gespeeld werd, is weinig bekend. „We weten wel dat het Wilhelmus van Nassouwelied in 1747, 1787 en bij de terugkeer van de latere koning Willem I in 1813 klonk."

In de jaren daarvoor deden de Fransen tijdens hun overheersing van de Nederlanden precies hetzelfde. „Zij stuurden bijvoorbeeld in 1795 naar alle gemeenten in de Zuidelijke Nederlanden een lijst met liederen die niet meer gespeeld mochten worden op de carillons. Elk uur moest hun Marseillaise van de toren klinken. Psalmmelodieën op het hele uur waren verboden, evenals het luiden van de klokken voorafgaand aan kerkdiensten." De orangistische Utrechtse apotheker noteerde eind december 1813 - na de terugkeer van de Oranjes - blij dat op het hele uur weer psalmmelodieën van de Utrechtse toren klonken, zegt Van der Weel.

Een bewerking van Evangelisch Gezang 177 (melodie van Psalm 150) maakt deel uit van de muziekuitgave. Kok: „Een gezang uit die bundel moest er wel in. Ontstaan in 1806. Ik heb gezocht naar een tekst die goed past bij deze gelegenheid. De tekst is misschien niet de fraaiste, maar wel sprekend. In het lied komen allerlei mensen uit de samenleving terug: koopman, visser, stedeling." Het laatste couplet begint met: „Schenk daartoe Uw' Geest, bekeer/ Heer! Uw volk, Uw volk weleer/ Geef aan d'Evangeliestem/ Op de harten kracht en klem."

Verder kunnen de beiaardiers kiezen uit Koks bewerkingen van onder meer een sonatine van Christian Ernst Graaf, Mozarts variaties op "Laat ons juichen, Batavieren!", vrolijke volksliederen van Johannes Berghuys, en Wilhelmus van Nassouwe.

Comitévoorzitter Bijleveld-Schouten opperde aan de bundel door een inlegvel nog een lied toe te voegen, de compositie, "Van Oranje" van de hand van componist Carl Wittrock.

 

Haags Beiaardboek 4

Van september 1765 tot maart 1766 verbleef de jonge Wolfgang Amadeus Mozart met zijn vader en zusje Nannerl in Den Haag. Dit jaar is het 250 jaar geleden dat de familie arriveerde en ter gelegenheid van dit jubileum heeft Gijsbert Kok, stadsbeiaardier van Den Haag, beiaardarrangementen vervaardigd van een zestal werken die de jonge Wolfgang tijdens zijn Haagse verblijf schreef.

De arrangementen zijn uitgegeven in het Haags Beiaardboek 4: Mozart in Den Haag.

Inhoud:
Variaties over "Laat ons juichen, Batavieren" KV 24
Variaties over "Willem van Nassau" KV 25
Aria "Conservati fedele" KV 23
Sonate nr. 14 voor piano en viool, KV 29
Symfonie in Bes (deel 2 en 3) KV 22
Symfonie in G (deel 2 en 3) KV Anhang 221 (45a)

De werken zijn voorzien van een toelichting door de musicoloog Margaret Krill.

De bundel telt 44 pagina's en is te bestellen door een e-mail met uw naam en adres te sturen naar <info@stichtingcarillondenhaag.nl> en gelijktijdig € 15,00 euro (€ 12,50 voor het boek en € 2,50 verzendkosten) over te maken op IBAN:

NL10INGB0002908094 ten name van de Stichting Carillon Den Haag o.v.v. Haags Beiaardboek 4

Wie de bundel zelf afhaalt betaalt uiteraard geen verzendkosten.

 

 

 

 

 

 

 

muziekboek.jpg

Het 124 blz tellende muziekboek bevat werken welke ook op andere toetsinstrumenten te gebruiken zijn. Het boek is voor € 22.50 (inclusief portokosten) bij de stichting te bestellen.

Stuurt u daartoe een emailverzoek naar ons of neemt u contact op met ons secretariaat.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

muziekboek 4.jpg